Bộ công cụ cho trẻ em và thai kỳ: z-score WHO và tăng cân IOM

Trẻ em và phụ nữ mang thai không dùng được ngưỡng BMI của người lớn. Nhóm công cụ này dùng bảng tăng trưởng của WHO cho trẻ, và khuyến nghị của IOM 2009 cho thai kỳ.

Với trẻ, hãy chuẩn bị sẵn ngày sinh chính xác — bảng của WHO chia theo từng tháng tuổi chứ không theo năm.

Công cụ trong nhóm trẻ em & thai kỳ

Những điều nên biết trước khi dùng

Cùng một chỉ số BMI, bé 8 tuổi có thể đã thừa cân trong khi bạn 16 tuổi vẫn bình thường. Đó là lý do trẻ em được đánh giá bằng z-score — số độ lệch chuẩn so với trung vị của đúng lứa tuổi và giới tính — thay vì bằng một ngưỡng cố định.

Ba mốc cần nhớ với trẻ 5–19 tuổi: trên +1 SD là thừa cân, trên +2 SD là béo phì, dưới −2 SD là gầy. Với chiều cao theo tuổi, dưới −2 SD gọi là thấp còi — chỉ số phản ánh thiếu dinh dưỡng tích lũy nhiều năm chứ không phải vài tuần.

Trong thai kỳ, con số có ý nghĩa là BMI trước khi mang thai, vì nó quyết định khoảng tăng cân khuyến nghị. Lưu ý IOM phân nhóm bằng ngưỡng BMI của WHO (25 và 30) chứ không dùng ngưỡng châu Á — nên các công cụ ở nhóm này cố ý không áp ngưỡng 23.

Một điều đáng nói về bối cảnh Việt Nam: theo Tổng điều tra dinh dưỡng 2019–2020, tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ 5–19 tuổi tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19,0% năm 2020, riêng thành thị là 26,8%. Cùng lúc đó thấp còi giảm mạnh — hai xu hướng ngược chiều diễn ra song song.

Bài viết trong nhóm này

Đọc thêm

Cập nhật tham số: 09/2026. Mọi kết quả mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa.